Μπορεί στην πορεία μου στην αυτοδιοίκηση να πάψω να είμαι αρεστός, αλλά δεν θα πάψω να είμαι αντικειμενικός.
Μπορεί, όταν αυτή η πορεία ολοκληρωθεί, κάποιοι να με θυμούνται ως έναν άνθρωπο με άποψη, στόχο και κριτικό αλλά και επικριτικό λόγο. Δεν θέλω όμως ποτέ να φύγω ως ένας άνθρωπος που, για να γίνει αρεστός, δίστασε να κοιτάξει την πραγματικότητα κατάματα και να πει αυτό που θεωρούσε αληθινό.
Γιατί, πώς να το κάνουμε, δεν γίνεται, για χάρη μιας εύκολης κριτικής, να αμφισβητούμε την πραγματικότητα και την αλήθεια.
Η Σύρος έχει βιώσει σοβαρά πλημμυρικά επεισόδια ανά διαστήματα περίπου μιας γενιάς. Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό και στην πολιτική προστασία. Το έχω δηλώσει αρκετές φορές ότι τα τελευταία 100 χρόνια —από μαρτυρίες και καταγραφές— κάθε περίπου 25 χρόνια καταγράφεται ένα σοβαρό πλημμυρικό φαινόμενο στο νησί μας. Υπάρχουν μαρτυρίες από τις αρχές του 19ου αιώνα, το 1920-1930, στα μέσα του 20ού αιώνα, το 1976 και το 2003.
Σήμερα, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, φοβήθηκα πραγματικά ότι πλησιάζαμε επικίνδυνα σε μια τέτοια κατάσταση. Όχι μόνο λόγω της ποσότητας του νερού, αλλά κυρίως λόγω της έντασης με την οποία έπεφτε μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Το βροχόμετρο του Πανεπιστημίου στην Ερμούπολη κατέγραψε 83mm βροχής σε διάρκεια λιγότερη των 60 λεπτών.
Ιδιωτικό βροχόμετρο στον Γαλησσά κατέγραψε 54mm βροχής.
Τα 54 χιλιοστά βροχής αντιστοιχούν σε 54 λίτρα ανά τετραγωνικό μέτρο ή περίπου 54.000 λίτρα —54 τόνους νερού— ανά στρέμμα. Όταν αυτή η ποσότητα πέφτει σχεδόν ταυτόχρονα σε δρόμους, πλατείες, πεζοδρόμια και στέγες, μεγάλο μέρος της καταλήγει μέσα σε λίγα λεπτά στα χαμηλότερα σημεία και στο δίκτυο απορροής.
Η Ερμούπολη αποτελεί τη συνέχεια δύο λόφων, της Άνω Σύρου και της Αναστάσεως. Αυτοί οι λόφοι εκτείνονται σε εκατοντάδες στρέμματα και όλα αυτά τα στρέμματα απορρέουν στο λιμάνι μας. Παράδειγμα: Από 83 χιλιοστά βροχής σε δέκα στρέμματα, αναλογεί απορροή 830 κυβικών νερού μέσα στην Ερμούπολη σε μία μόλις ώρα. Δεν νομίζω να χρειάζεται άλλο παράδειγμα.
Τα φρεάτια πρέπει να είναι καθαρά και τα δίκτυα συντηρημένα. Οι αστοχίες πρέπει να εντοπίζονται και να διορθώνονται. Όμως κανένα δίκτυο ομβρίων δεν έχει απεριόριστη δυνατότητα απορρόφησης. Δείτε στο βίντεο το φρεάτιο στην παραλία του Γαλησσά, το οποίο, παρόλο που ήταν καθαρό, φερτά υλικά το έφραξαν και πλημμύρισε μια έκταση ενός στρέμματος. Χρειάστηκαν 5 δευτερόλεπτα για να το καθαρίσω, αλλά πάνω από 30 λεπτά για να απομακρυνθεί το νερό.
Η σοβαρή συζήτηση δεν γίνεται με το απλοϊκό «πλημμύρισε ένας δρόμος, άρα κάποιος δεν έκανε τη δουλειά του». Γίνεται με στοιχεία: πόσο νερό έπεσε, σε πόσο χρόνο, πού παρουσιάστηκαν προβλήματα, πώς ανταποκρίθηκε ο μηχανισμός και τι πρέπει να βελτιωθεί.
Η ΔΕΥΑΣ είχε ήδη αναθέσει τον καθαρισμό των φρεατίων από τα τέλη Αυγούστου και μέσα στην Ερμούπολη είχε ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος των καθαρισμών, ενώ άμεσα ο Nikos Skevofilax έδωσε εντολή στον εργολάβο να ενεργοποιήσει το προσωπικό του για την υποστήριξη όπου χρειάζεται. Παράλληλα, ο Giannis Maragkos έθεσε σε ετοιμότητα την Πολιτική Προστασία.
Την ίδια στιγμή, κανένα μετεωρολογικό μοντέλο δεν έδειχνε τόσο μεγάλη βροχόπτωση στη Σύρο, ενώ προέβλεπε βροχόπτωση ήπιας έντασης όλη την ημέρα. Υποπτεύομαι ότι στη ραγδαιότητα συνέβαλαν οι υδροστρόβιλοι που καταγράφηκαν πριν το μεσημέρι στις Κυκλάδες.
Γιατί τα λέω όλα αυτά;
Γιατί όσοι έχουν υπηρετήσει την Αυτοδιοίκηση γνωρίζουν ότι άλλο είναι η κριτική εκ του ασφαλούς και άλλο η ευθύνη της διαχείρισης την ώρα που το φαινόμενο εξελίσσεται. Δεν κρυβόμαστε πίσω από τη βροχή. Όμως έχουμε υποχρέωση να μιλάμε με δεδομένα, να αναγνωρίζουμε τα προβλήματα, να διορθώνουμε τις αστοχίες και να προστατεύουμε τους πολίτες.
Η αλήθεια δεν αλλάζει ανάλογα με το ποιος διοικεί και ποιος ασκεί κριτική. Τα φυσικά φαινόμενα δεν αντιμετωπίζονται με αναρτήσεις και εντυπώσεις. Αντιμετωπίζονται με δουλειά, προετοιμασία, στοιχεία και ευθύνη.
Σαν επίλογο, σημειώστε ότι η ιστορία μάς έχει δείξει πως, όσο προετοιμασμένος και αν είναι ο μηχανισμός, είμαστε πολύ «μικροί» για να αντιμετωπίσουμε τη δύναμη της φύσης και των ακραίων φαινομένων της.